Z ostatniej chwili:
 

Football - piłka kopana - dociera do USA

Opublikowano dnia: 4 wrz 2012 | Komentarze: 0

Football dotarł do USA wraz z pierwszymi angielskimi kolonizatorami, imigrantami, którzy, podbijając nowy ląd, przynieśli tutaj (Nowa Anglia) oprócz całego swojego dobytku, kultury i tradycji także grę w piłkę.

Mężczyźni i chłopcy zamieszkujący XVII - wieczny Boston nie mieli łatwego życia. Pomimo tego znajdowali trochę wolnego czasu na rozrywkę w postaci “piłki kopanej” na ulicach miasta (tą samą angielską wersję, o której pisałem w pierwszym rozdziale).

Odmiana tej gry nie była lubiana przez mieszkańców miasta. Powodowała znaczne szkody, a także była niebezpieczna dla przypadkowych przechodniów, którzy w każdej chwili mogli znaleźć się w centrum wydarzeń.
Efektem tego było wydanie w 1657 r. rozporządzenia zakazującego uprawiania „foot-ball'u” na ulicach miasta pod karą grzywny.

Brzmiało ono tak: „(...) W wyniku wielu rozmaitych skarg osób, które w różny sposób były ranne lub ucierpiały z powodu uprawiania na ulicach miasta „foot-ball'u” następuje; nikt nie może być przyłapany na grze w „foot-ball” na terenie miasta pod karą 20 szylingów za każdą wyrządzoną szkodę(...)”

Na temat “football'u” w wieku XVII i XVIII wiadomo bardzo mało. W tamtym czasie nie była to gra w pełnym rozumieniu tego słowa. Brak reguł powodował, że kopano “piłkę” z jednej strony boiska na drugą.

Było pewne zainteresowanie ze strony studentów odnośnie spędzania w ten sposób swojego wolnego czasu. Jednakże teologiczno-seminaryjny ustrój uczelni powodował, że pomiędzy zajęciami w klasach a czasem spędzonym na modlitwie i naukach w kaplicach, wolny czas był dla braci studenckiej towarem deficytowym.

Na Harvardzie (wtedy Harvard College) [założony 08.09.1636 jako Harvard College, członek Ivy League], gdzie swego czasu studiował John Adams [jeden z pięciu członków komisji, która opracowała deklarację niepodległości, prezydent USA (1797-1801)], który ukończył tę uczelnię w 1755 roku, jedyny wolny czas był po obfitym obiedzie serwowanym od dwunastej do czternastej. Każdy kto chciał zagrać na boisku w “football” lub inna grę (np. wczesną odmianę baseball'u) spieszył się jak mógł podczas posiłku, by zyskać chociaż trochę czasu na wzięcie udziału w rozgrywkach.
W Princeton [założony w 1746 jako College of New Jersey w mieście Elizabeth w 1756 przeniósł się do miasteczka Princeton, członek Ivy League] było jeszcze mniej czasu wolnego. Zaczynał się wraz z końcem modlitwy o 5 po południu a kończył o 6 dzwonkiem na kolację. Przynajmniej zawodnicy mieli pusty żołądek.

Grano tu w prymitywny rodzaj “football'u” - “ballown”(staroangielska gra). Przewodnim motywem gry było kopanie piłki, aczkolwiek zawodnicy mogli użyć swoich pięści do zbicia lecącej w powietrzu piłki, lecz nie mogli jej trzymać w rękach. Grać mógł każdy. W przypadku dużej liczby graczy dzielono się po równo według alfabetycznego klucza nazwisk– od A do L jedna drużyna od M do Z druga.

Wraz z rozwojem uczelni i większa ilością roczników, klas, studentów zaczęto rywalizację międzyklasową. Uzewnętrzniła się ona międzyklasowymi meczami w “football” na Yale [uniwersytet prywatny w mieście New Haven, założony w 1701r. Członek Ivy League] i Harvardzie lat 40 XIX wieku.

Najbardziej zacięte były coroczne/doroczne mecze pomiędzy studentami pierwszego i drugiego roku. Piłka była rzucana, kopana, noszona i kozłowana a najczęściej zapominano o niej po kilku minutach, gdyż gra przeradzała się w zwykłą bójkę. Czasami nawet w ogóle nie zawracano sobie głowy piłką, skupiając się na powalaniu jak największej liczby przeciwników na ziemię. Dlatego kwestionujące jest, czy aby na pewno była to gra.
W każdym bądź razie były to pierwsze rozgrywki tego typu.
Wersja gry zaprezentowana przez studentów Yale była bardzo podobna do spartańskiej gry znanej jako „PLATANISTAS” [Norman Gardner “Greeks Athletic Sports and Festivals “ 1910 r.]. „W platanistas grano na placu otoczonym kanałem/rowem z wodą z każdej strony. Dwie przeciwne drużyny dostawały się na boisko dwoma mostami, znajdującymi się na przeciwległych krańcach placu. Gra polegała na tym, aby jak najwięcej przeciwników powalić na ziemie lub wrzucić do rowu z wodą. Brak piłki im nie przeszkadzał (...)”.

Z czasem władze uczelni zabroniły tego typu bójek na terenie szkoły. Niezrażeni studenci przenieśli się na zielone tereny miejskie. Po kilku latach mieszkańcy New Haven zaczęli narzekać i władze miasta w 1858 zabroniły studentom gry na miejskich terenach zielonych.

W tym samym roku, po corocznym meczu studentów pierwszego i drugiego roku, w gazecie New York Evning Post ukazał się krótki reportaż mówiący o brutalności tej gry.

Studenci nie zapominali o piłce podczas gry ani o tym, że punkty są przyznawane, gdy piłka przekroczy linię bramkową przeciwnika ale nie przeszkodziło im to w przekształceniu meczu w bójkę. Takie same sceny miały miejsce na corocznych meczach międzyklasowych w Harvardzie, w Uniwersytecie Brown'a i Amherst College.

W Harvardzie coroczny mecz odbywał się zawsze w pierwszy poniedziałek nowego roku akademickiego. Dzień ten zyskał sławę jako „Krwawy Poniedziałek”.

Mecze studenckie i współtowarzyszące zamieszki były tak skandaliczne, że w 1860 r. na uniwersytetach Yale i Harvard zakazano “football'u”.

Na wieść o zakazie studenci urządzili mu (grze) pogrzeb na boisku Delta. Pochowano symboliczną piłkę, odbyła się procesja i postawiono upamiętniający monument, na którym było napisane:

HIC JACET
FOOTBALL FIGHTUM
OBIT JULY 2, 1860
ABIT LX YEARS
RESURGAT

Ta mieszanka łaciny i angielskiego w wolnym tłumaczeniu znaczy „Tutaj spoczywa Football Fightum zmarł  2 lipca 1860 r. w wieku 60 lat, oby się odrodził/powstał/ zmartwychwstał”

“Football” był zabroniony przez ponad 10 lat na Harvardzie i Yale, ale na innych uczelniach takich jak Princeton, Rutgers i Columbia gra zyskiwała na popularności.

Wybuch wojny secesyjnej (1861-1865) z jednej strony ograniczył rozwój gry w college'ach, ale równocześnie sprawił, że chłopcy, za młodzi na wojnę, wzięli grę w swoje ręce i przekształcili ją w rozgrywkę, w której liczyły się umiejętności i współpraca między zawodnikami.

Jedną z przyczyn zmian było zaprezentowanie tuż przed wojną nowej gumowej piłki, która dawała zupełnie nowe możliwości: większą kontrolę, celność, dystans na jaki mogła być kopnięta. Gra zyskała na atrakcyjności, ponieważ bardziej liczyły się umiejętności.

Tu należy wspomnieć postać Gerrit'a Smith Miller'a, który w 1857 roku, jako dwunastoletni chłopiec, pierwszy raz zobaczył gumową piłkę w Ealeswood School w New Jersy. Będąc pod jej ogromnym wrażeniem, zabrał jedną do domu. Trzy lata później zaczął naukę w Dixon Latin (Boston), która rozgrywała swoje mecze gumową piłką.
Były to pierwsze nieoficjalne mecze pomiędzy szkołami średnimi takimi jak Darchester High, Boston English High czy Roxbury High. Mecze owe miały miejsce prawie 10 lat wcześniej niż  mecze międzyuczelniane.

Gerrit szybko okazał się jednym z najlepszych atletów w szkole. Po kilku latach zdał sobie sprawę, że drużyna, która będzie złożona z wytrenowanych zawodników, pomagających sobie i dążących wspólnie do zwycięstwa, i podzielona na pozycje w obronie i ataku, jest w stanie osiągnąć dużo więcej (gra do tej pory była bardzo indywidualna, liczyły się tylko własne osiągnięcia).

Latem 1862 r. Gerrit zebrał grupę zawodników, którzy wraz z nim ukończyli szkołę średnią i zorganizował ich w drużynę Oneida Football Club of Boston. Była to pierwsza organizacja tego typu w USA. Pierwsza nowoczesna drużyna, która razem trenowała i współpracowała na boisku. Zawodnicy byli podzieleni na pozycje takie jak „rushers”, „tenders”, ”backfilders, „outfielders”. Zasady gry, według których grali, zwane były „Boston Rules” i były bardzo podobne do tych, jakie przyjęło London Football Association.

Piłkę można było kopać, odbić pięścią lub głową, dryblować, ale nie można było jej nosić/trzymać w rękach. Za złapanie piłki z powietrza przyznawany był rzut wolny. Trzymanie, łapanie za nogi, popychanie było zabronione. Drużyna liczyła 15 zawodników.

Oneida Football Club rozgrywał swoje mecze na boisku o wymiarach 100 na 50 jardów. Zakończone było liniami bramkowymi, ale nie było bramek/poprzeczek. Mecz kończył się, gdy piłka przekroczyła linię bramkową przeciwnika i mógł trwać od kilku minut do ponad dwóch godzin (najdłuższy mecz Oneida'y trwał 2 godziny 45minut). Wygrywał ten, kto zwyciężył w  dwóch z trzech rozgrywek/potyczek.

Drużyna Oneida Football Club była niepokonana od 1862 do 1865 roku. Styl, jaki prezentowała był nowatorski i nigdzie wcześniej nie spotykany. A co do Gerrita, ukończył Harvard, wrócił do Peterboro i zajął się biznesem.
W 1925 r.  powrócił na boisko Boston Comon, aby zobaczyć odsłonięcie tablicy pamiątkowej pierwszego klubu – Oneida Football Club of Boston. Zmarł w 1937 r. miał 92 lata.

W czasie jego studiów “football” był na Harvardzie zakazany, ale jest wielce prawdopodobne, że zmiany, jakich dokonał, przyczyniły się do powrotu tej gry na uczelnie i popularyzacji na innych takich jak: Princeton i Rutgers. Jesienią 1869 roku rozegrały one między sobą tylko kilka meczy, ale w następnym roku było ich o wiele więcej. Kwestią czasu było, kiedy “football” wróci na Harvard.

Prezydent uczelni, Charles William Eliot, w 1872 r. zezwolił na mecz pomiędzy studentami pierwszego i drugiego roku i tym sposobem „football” na Harvardzie powstał z grobu.

Wspomniany mecz pomiędzy Princeton i Rutgers miał miejsce w New Brunswick 6 listopada 1869 r. Był to pierwszy międzyuczelniany mecz w “football”.

Zasady gry uzgodnili kapitanowie drużyn William J. Leggett (Rutgers) i William S. Gummere (Princeton). Piłka nie mogła być noszona, mogła być odbita głową lub kopana, było 25 zawodników w drużynie, poprzeczka (goalpost) umieszczona była na wysokości 25 stóp. Drużyna, która pierwsza zdobyła 6 goli wygrywała.
Na prośbę Rutgers rzut wolny w pierwszym meczu na ich boisku był zakazany, a w meczu rewanżowym na boisku Princeton był dozwolony.

Pierwszy mecz przy 250 osobowej widowni zakończył się zwycięstwem Rutgers 6:4. Rewanż rozegrany 13 listopada zakończył się wygraną 8:0 dla Princeton, które doskonale wykorzystało możliwość wykonywania rzutów wolnych.
Uczelnie te cały czas kontynuują sportową rywalizację. Rutgers po wygranej w pierwszym oficjalnym międzyuczelnianym meczu musieli czekać 69 lat na następną wygraną nad Princeton, co miało miejsce w 1938 roku.

 


Część 1.:
początki "starożytnego" futbolu

Sonda

Która drużyna zajmie ostatnie miejsce premiowane awansem do play-offs?